انواع شیر فلکه از مهم ترین تجهیزات کنترل و هدایت جریان سیالات در صنایع مختلف هستند. شیر فلکه (Valve) وسیله ای است که برای تنظیم میزان عبور سیال از یک گذرگاه به کار می رود و می تواند در وضعیت باز، بسته یا بین این دو حالت قرار گیرد تا عبور سیال را به صورت مکانیکی کنترل کند.
واژه شیر فلکه از کلمه Valve در زبان انگلیسی گرفته شده که به معنای گلوگاه است. در سیستم های انتقال سیال، انواع شیر فلکه نقش کلیدی در قطع و وصل جریان، تغییر دبی و کنترل جریان سیال ایفا می کنند.
انواع شیر فلکه از نظر سایز، ساختمان و نحوه عملکرد به دسته های مختلفی تقسیم می شوند. قطر این شیر ها از چند دهم میلی متر تا چند متر متغیر است؛ به طوری که در برخی پالایشگاه ها از شیر فلکه هایی با ارتفاع بیش از ۵ متر نیز استفاده می شود.
بهطور کلی، انواع شیر فلکه بر اساس نحوه عملکرد به دو گروه اصلی تقسیم می شوند: شیر های خطی و شیر های دورانی.
تقسیم بندی انواع شیر بر اساس نوع عملکرد
در شیر های خطی، زبانه ی مسدود کننده ی شیر به صورت خطی حرکت می کند. این شیر ها به گروه های شیر های دروازه ای، شیر های ساچمه ای، diaphragm valves و pinch valves تقسیم می شوند.
انواع شیر فلکه:
- شیر فلکه ی توپی ball valves
- شیر فلکه ی پروانه ای ball valves
- شیر یکطرفه check valve
- شیر فلکه دروازه ای gate valve
- شیر فلکه ی ساچمه ای globe valve
- شیر فلکه ی پیستونی
- شیر های دیافراگمی
- شیرهای دورانی
شیر فلکه توپی
شیر فلکه توپی یکی از پرکاربرد ترین انواع شیر فلکه است که برای باز و بسته کردن سریع جریان و بدون افت فشار قابل توجه در لوله ها استفاده می شود. در این نوع از انواع شیر فلکه، عمل قطع و وصل جریان به وسیله یک جسم کروی که در مرکز آن مجرایی برای عبور سیال تعبیه شده است انجام می گیرد. با چرخش ۹۰ درجه ای این توپ، مسیر حرکت سیال به طور کامل باز یا بسته می شود.
در حالت باز، مجرای داخلی توپ در مسیر جریان سیال قرار می گیرد و عبور سیال به راحتی انجام می شود. در حالت بسته نیز بخش توپر کره مسیر عبور سیال را مسدود می کند. به همین دلیل، این مدل در میان انواع شیر فلکه کاربرد گسترده ای در صنایع مختلف دارد و برای کنترل سیالاتی مانند گاز، آب، بخار و روغن مورد استفاده قرار می گیرد.

شیر فلکه پروانه ای
برای کنترل دبی عبوری در لوله های با قطر های بالا، از این نوع شیر استفاده می شود. این شیر های پروانه ای دارای یک دیسک هستند که حول محور عبوری از مرکزشان دوران کرده و مسیر حرکت سیال را باز و بسته می کند.
ایراد وارد به شیر های پروانه ای این است که وقتی بسته می شوند، مسیر جریان را به محکمی انواع دیگر شیر ها نمی بندند. این شیر ها در سیستم های انتقال مایع یا در جایی که فضای محدودی در اختیار داریم به کار می روند.

شیرفلکه یکطرفه
برای عبور سیال در یک جهت خاص، از شیر یک طرفه استفاده می شود. این شیر از بازگشت جریان در یک لوله جلوگیری می نماید. به عبارت دیگرسیال فقط از یک طرف آن می تواند وارد شود.
زمانی که این شیر در یک مسیر قرار دارد، جریان یافتن سیال در مسیر عکس آن غیر ممکن است. شیر های یک طرفه در سه طرح اساسی به نام شیر یک طرفه لولایی، شیر یک طرفه فشاری و شیر های یک طرفه پنجره ای ساخته می شوند.

شیر فلکه دروازه ای
شیر فلکه های دروازه ای (gate valve) برای باز و بسته کردن جریان به کار برده می شود و تفاوتش با شیر توپی در شکل ساخت می باشد و در ضمن فشار را نیز کمی کاهش می دهد.
این شیر ها در جایی که به یک جریان یکنواخت و بی وقفه نیاز داریم، استفاده می شود. علت این موضوع این است که در زمان باز بودن شیر، دروازه ی آن به صورت عمود بر مسیر جریان حرکت کرده، کاملاً در نشیمن گاه خود جمع شده و افت فشار بسیار کمی را ایجاد می کند. این شیر ها در مصارف قطع و وصلی به کار می روند.
این بدان معنا است که این نوع شیر ها یا بایستی کاملاً بسته باشند و در واقع بصورت نیمه باز نمی توان از آنها استفاده کرد.

شیر فلکه ساچمه ای
شیر فلکه ساچمه ای (globe valve) یکی از رایج ترین انواع شیر فلکه است که در دبی های پایین برای کنترل میزان دبی عبوری استفاده می شود. حرکت سیال از درون نشیمنگاه شیر، به صورت هم محور با حرکت زبانه ی آن می باشد.
مزیت این شیر ها نسبت به نوع دروازه ای این است که، سریعاً باز و بسته می شوند و می توان از آنها به راحتی در محل هایی که احتیاج به تغییر وضعیت متناوب شیر ها دارید، استفاده کنید.
نکته ی منفی در این شیر ها این است که سیال باید جهت خود را تغییر دهد که این موضوع مقاومت زیادی را در مسیر ایجاد می کند. این مسئله باعث افت فشار بیشتری در شیرهای ساچمه ای نسبت به شیرهای دروازه ای می شود.
شیر فلکه پیستونی
برای عبور دادن سیالاتی که در آن ها ذرات جامد به صورت سوسپانسیون وجود دارد، از شیرفلکه های پیستونی استفاده می شود. در این شیر ها، از یک پیستون و یک بوش به عنوان زبانه ی شیر و نشیمنگاه آن استفاده می شود.
این پیستون به ساق شیر متصل می شود و از درون دو رینگ آببندی که توسط یک بوش از یکدیگر جدا شده اند، عبور می کند. در زمان ساخت شیر، رینگ های آببندی در اطراف پیستون فشرده می شوند.
رینگ بالایی نقش آببندی را داشته و رینگ پایینی به عنوان نشیمنگاه عمل می کند. ناحیه ی بزرگ آببندی بین پیستون و رینگ ها، باعث می شود که در زمان بسته شدن شیر، اتصال خیلی محکمی داشته باشیم.
این شیر ها برای تغییر دبی طراحی نشده اند و باید در مصارف قطع و وصلی جریان به کار روند.

شیرفلکه دیافراگمی
در این شیرها، از ساق شیر به منظور فشرده کردن یک دیافراگم انعطاف پذیر استفاده می شود. این شیر ها به دو دسته تقسیم می شوند که در شکل زیر نشان داده شده اند.

مزیت اصلی این شیر ها این است که دیافراگم قرار داده شده در آنها، زبانه ی کنترل کننده ی شیر را از سیال جدا می کند. لذا به وسیله ی این شی رها می توان انواع مختلفی از سیالات را جابجا کرد.
نکته ی دیگر این است که، چون کلاهک شیر در مسیر جریان قرار ندارد، می تواند از یک ماده ی ارزان قیمت تر مثل آهن ریخته گری ساخته شود که در نهایت باعث کاهش هزینه ی ساخت می شود. عملکرد این شیر ها به دمایی محدود می شود که دیافراگم می تواند بدون آسیب در آن عمل کند.
شیرفلکه دورانی
در این مدل شیر ها، زبانه ی تنظیم کننده ی شیر حول محوری عمود بر راستای جریان دوران می کند.
اما در بازار خرید و فروش شیر فلکه، جنس شیر ها یک فاکتور بسیار موثر در انتخاب شیر فلکه است و منجر به ایجاد تفاوت قیمت بسیار زیاد بین شیر ها می شود. در بازار شیر فلکه های برنجی ٬ چدنی ، کربن استیل ٬ استینلس استیل و غیره، موجود می باشد که هر کدام بنا به هزینه و قیمت آنها در مصارف متفاوتی استفاده می گردد.

ضرورت تهیه انواع شیر فلکه از شرکت های معتبر
ضرورت تهیه انواع شیر فلکه از شرکت های معتبر مانند آذر فرایند به دلیل نقش حیاتی این تجهیزات در کنترل جریان سیالات در سیستم های صنعتی و تاسیساتی بسیار بالا است.
شیر فلکه های بی کیفیت می توانند موجب نشتی، افت فشار، کاهش راندمان و حتی توقف کامل خط تولید شوند. انتخاب محصول از تولید کننده معتبر، تضمین کننده استفاده از متریال استاندارد، آب بندی دقیق، مقاومت بالا در برابر فشار و دما و عملکرد طولانی مدت است.
آذر فرایند با بهره گیری از فناوری روز و کنترل کیفی سختگیرانه، امکان ارائه شیر فلکه های قابل اعتماد برای صنایع نفت، گاز، بخار، آب و تاسیسات را فراهم می کند. خرید از شرکت های معتبر نه تنها هزینه های تعمیر و تعویض را کاهش می دهد، بلکه ایمنی و پایداری سیستم های صنعتی را تضمین می کند.
آذر فرایند مجری سیستم های انرژی و تأسیسات صنعتی
دیدگاه های خود را راجب مطالب برای ما ارسال کنید.